Mewnfudo Torfol
Roedd degawdau'r 1880au i'r 1920au yn drobwynt yn hanes Iddewon Ewrop. Yn ystod y blynyddoedd hyn, amcangyfrifir i 2 filiwn o Iddewon adael Ymerodraeth Rwsia. O'r rhain, ymsefydlodd tua 150,000 i 200,000 yn y Deyrnas Unedig.
![Mass Immigration](/image/2263/Mass-Immigration/gi-responsive__100.png?m=1629140980427)
Roedd cyrhaeddiad y 'Rwsiaid' yn newid cymeriad Iddewon Abertawe. Bu cynnydd aruthrol ym mhoblogaeth Iddewon y ddinas o sawl cant i ryw fil o fewn ychydig flynyddoedd. Roedd y newydd-ddyfodiaid yn wahanol yn gymdeithasol ac yn ddiwylliannol i'r gymuned Iddewig sefydledig. Bu llawer o'r newydd-ddyfodiaid yn byw mewn strydoedd i'r gogledd o orsaf y Stryd Fawr megis Heol Tywysog Cymru a Theras Burlais.
Mewn gwrthgyferbyniad, roedd y teuluoedd sefydledig h?n yn byw yn rhannau mwy gweddus y ddinas megis Heol Walter a Stryd Mansel. A hwythau'n ddosbarth canol ac wedi cymathu i'r gymdeithas, roedd y teuluoedd Iddewig sefydledig yn cyfeirio atynt eu hunain fel 'English men and women of the Hebrew persuasion'. Roedd y newydd-ddyfodiaid yn eu gweld eu hunain yn wahanol. Roeddent wedi'u gwreiddio yn yr Yiddishkeit, traddodiadau crefyddol a diwylliant y Rhanbarth Iddewig yn Rwsia.
O ystyried y gwrthgyferbyniadau rhwng byd-olwg y teuluoedd sefydledig a'r newydd-ddyfodiaid, roedd yn anochel y byddai peth anghydweld yn y gymuned. Daeth y tensiynau hyn i'r wyneb yn y 1890au pan ymwahanodd gr?p o fewnfudwyr a rhai aelodau lleol wedi'u dadrithio o Gynulliad Hebreaidd Abertawe. Ym 1906 gwnaethant sefydlu eu synagog eu hunain, y Beth Hamedrash ar Heol Tywysog Cymru. Ni chafodd y rhwyg rhwng y ddwy gynulleidfa ei gyfannu tan ar ôl yr Ail Ryfel Byd. Yn y cyfamser, bu cyfres o gwerylon chwerw ynghylch hawliau claddu, cig cosher, dosbarthiadau addysg grefyddol a ffioedd aelodaeth.