Chwilio'r wefan
English
question mark in circle

Cwestiynau cyffredin am lywodraethwyr ysgol

Rhai o'r cwestiynau mwyaf cyffredin a ofynnir i ni.

A oes angen cymwysterau arnaf i fod yn llywodraethwr ysgol?

Nac oes.  Mae angen gwirfoddolwyr ar ysgolion sydd ag amrywiaeth o brofiadau bywyd.

Er nad oes angen cymwysterau arnoch i fod yn llywodraethwr, mae'r canlynol yn bwysig:

  • Ymrwymiad i gyflawni hyfforddiant gorfodol newydd i lywodraethwyr a hyfforddiant ategol arall y gellir ei nodi er mwyn diweddaru gwybodaeth a sgiliau, a fydd yn gwella effeithiolrwydd unigolyn fel llywodraethwr.
  • Ymrwymiad i fynychu cyfarfodydd y corff llywodraethu'n rheolaidd ynghyd ag unrhyw bwyllgorau y cânt eu neilltuo iddynt.
  • Awydd i godi safonau addysg yn yr ysgol.
  • Parodrwydd i rannu sgiliau ac arbenigedd o fewn cyd-destun y corff llywodraethu.

Rwy'n gweithio'n amser llawn.  A fydd amser ar ôl gennyf i fod yn llywodraethwr ysgol?

Mae llawer o lywodraethwyr mewn gwaith amser llawn.  Gellir cynnal cyfarfodydd llywodraethwyr yn ystod y diwrnod gwaith ond, yn aml iawn, cânt eu cynnal gyda'r hwyr.

Beth os na fydd fy nghyflogwr yn rhoi amser o'r gwaith i mi?

Mewn gwirionedd, mae llawer o gyflogwyr yn annog eu staff i fod yn llywodraethwyr ysgol. Maent yn sylweddoli bod y sgiliau a ddatblygir trwy fod yn llywodraethwr ysgol yn gallu cael eu trosglwyddo i'r gweithle.

Mae cyfraith gyflogaeth yn rhoi'r hawl i bobl gael cyfnod o absenoldeb rhesymol heb dâl ac mae rhai cyflogwyr yn talu am absenoldeb i gyflawni dyletswyddau llywodraethwr ysgol.

Beth yw nodweddion llywodraethwr da?

  • Mae gwella addysg plant yn bwysig i chi
  • Rydych am gyfrannu at eich cymuned leol
  • Rydych am weithio fel rhan o dîm a gallwch werthfawrogi cyfraniad pobl eraill
  • Rydych yn derbyn y bydd rhaid i chi fynd ar gyrsiau hyfforddiant
  • Rydych yn fodlon gofyn cwestiynau
  • Rydych yn agored i syniadau ac yn fodlon dysgu

Beth gallaf ei gynnig?

Brwdfrydedd ac ymroddiad!

Os ydych yn rhiant, byddwch yn deall pryderon rhieni eraill, ond nid oes rhaid i chi fod yn rhiant i fod yn llywodraethwr ysgol.

Fel aelod o gymuned yr ysgol, bydd eich gwybodaeth leol yn werthfawr - bydd syniad gennych am yr hyn sy'n bwysig i bobl yn yr ardal.

Sut mae corff llywodraethu'n gweithio?

  • Mae'n gweithio'n agos gyda'r pennaeth
  • Mae'n gwneud penderfyniadau'n ddemocrataidd fel tîm
  • Yn aml mae'n dirprwyo'r broses benderfynu i bwyllgorau neu unigolion megis y pennaeth
  • Mae'n cwrdd o leiaf unwaith y tymor 
  • Mae'n gweithredu trwy gynnal cyfarfodydd yn bennaf, gan fanteisio ar bapurau, arweiniad a chyngor perthnasol gan y pennaeth a'r awdurdod lleol.

Faint o amser mae'n ei gymryd?

Bydd swm yr amser y gall llywodraethwyr ei roi i'r rôl yn amrywio, ond os ydych o ddifrif am helpu eich ysgol i helpu plant, bydd angen i chi:

  • Fod yn fodlon paratoi at gyfarfodydd - gall fod llawer o bapurau i'w darllen
  • Mynychu cyfarfodydd - mae'n rhaid i'r corff llywodraethu gwrdd o leiaf unwaith y tymor; fodd bynnag, mae'n debygol y gofynnir i chi wasanaethu ar o leiaf un pwyllgor. Bydd pa mor aml y cynhelir y rhain yn amrywio, ond nid yw'n anarferol i rai pwyllgorau gwrdd bob hanner tymor.
  • Gallu dod i gyfarfodydd a gynhelir, yn eithaf aml, gyda'r hwyr ond a allai fod yn gynt yn ystod y dydd.
  • Cyfranogi - os na allwch baratoi at gyfarfodydd a'u mynychu, ni fydd modd i chi wneud cyfraniad effeithiol at yr ysgol.

A allaf ddisgwyl derbyn unrhyw gymorth a chefnogaeth?

Gallwch. Mae'r awdurdod lleol yn gwerthfawrogi llywodraethwyr ysgol fel partneriaid pwysig yn y gymuned addysg ac felly mae'n sicrhau bod pecyn cymorth cynhwysfawr ar gael. Mae'r awdurdod lleol yn cynnal cwrs sefydlu ar gyfer llywodraethwyr newydd sy'n ymdrin â phrif gyfrifoldebau corff llywodraethu.

Mae hyfforddiant yn rhan annatod o ddatblygiad pob llywodraethwr ac fe'i trefnir a'i cyflwynir trwy raglen hyfforddiant flynyddol a hwylusir gan staff arbenigol y gelwir arnynt fel sy'n briodol oherwydd eu harbenigedd penodol. Gellir lawrlwytho manylion y rhaglen hyfforddi - Rhaglen hyfforddi a datblygu llywodraethwyr

Os ydych yn rhiant-lywodraethwr ac mae eich plentyn yn gadael yr ysgol yn ystod eich cyfnod yn y swydd, a allwch barhau i fod yn rhiant-lywodraethwr?

Gallwch barhau nes i'ch cyfnod yn y swydd ddod i ben os ydych yn dymuno gwneud hynny.

A yw athro-lywodraethwyr neu staff-lywodraethwyr yn gallu ymgeisio am swydd cadeirydd y corff llywodraethu?

Na, nid ydynt yn gymwys i ymgeisio am swydd y cadeirydd na'r is-gadeirydd.

A yw'n ofynnol i lywodraethwyr fynd i sesiynau hyfforddi?

Daeth hyfforddiant gorfodol i lywodraethwyr newydd eu penodi i rym ym mis Medi 2013 ac mae'r awdurdod lleol yn cynnal cyrsiau am ddim yn rheolaidd.  Mae'r sesiwn hyfforddi yn para tua 2 awr.

Cynhelir rhaglen hyfforddi gynhwysfawr i lywodraethwyr hefyd sy'n cynnig hyfforddiant ar amrywiaeth o bynciau perthnasol gan gynnwys amddiffyn plant a chyllid. Cynghorir llywodraethwyr i ystyried y sesiynau hyfforddiant a gynigir yn y llyfryn hyfforddiant i lywodraethwyr yn ofalus er mwyn penderfynu pa rai fyddai o les iddynt a'u corff llywodraethu - Rhaglen hyfforddi a datblygu llywodraethwyr

Pa mor hir y gall llywodraethwr barhau i fod yn gadeirydd y corff llywodraethu?

Cynhelir etholiadau'n flynyddol yng nghyfarfod cyntaf y corff llywodraethu yn nhymor yr hydref.  Gall unrhyw gadeirydd ymgeisio i gael ei ailethol cynifer o weithiau ag y mae ef/hi'n dewis.  Etholir y cadeirydd mewn modd democrataidd gan bleidlais y mwyafrif o lywodraethwyr trwy bleidlais gudd lle bydd achos o herio.

A all dirprwy benaethiaid ddod i gyfarfodydd cyrff llywodraethu'n rheolaidd i gymryd rhan yn y trafodion?

Ni all unrhyw un nad yw'n llywodraethwr ddod i gyfarfodydd cyrff llywodraethu heb ganiatâd y corff llywodraethu.  Rhaid bod o leiaf un athro-lywodraethwr ar y corff llywodraethu a gall unrhyw ddirprwy bennaeth ymgeisio i gael ei ethol. Os yw'r mwyafrif o staff addysgu'n pleidleisio i gefnogi'r dirprwy bennaeth, byddai ef/hi yn athro-lywodraethwr gyda'r hawl i ddod i gyfarfodydd y corff llywodraethu.  Os nad oes swydd wag ar gyfer athro-lywodraethwr neu os yw'r dirprwy bennaeth yn aflwyddiannus mewn etholiad athro-lywodraethwr, gellir cael caniatâd gan y corff llywodraethu i wirio a ydynt yn barod i'r dirprwy bennaeth ddod i gyfarfod y corff llywodraethu fel arsyllwr.

A yw'n ofyniad statudol sicrhau bod yna gynrychiolydd o awdurdod llai (e.e. cyngor cymuned) fel llywodraethwr cymunedol ychwanegol ar gorff llywodraethu ysgol gynradd?

Ydy, ond pan fo'r ysgol gynradd wedi'i lleoli mewn ardal a wasanaethir gan gyngor cymuned yn unig.

Beth yw'r categorïau gwahanol o lywodraethwr sy'n creu corff llywodraethu?

Dyma'r categorïau: Rhiant-lywodraethwyr; Llywodraethwyr AALI; Llywodraethwyr Cymunedol; Llywodraethwyr Cymunedol Ychwanegol (dim ond mewn ardal a wasanaethir gan Gyngor Cymuned), Athro-lywodraethwyr a Staff-lywodraethwyr (nad ydynt yn addysgu); y Pennaeth.

Pa mor hir y gall llywodraethwr wasanaethu ar gorff llywodraethu?

Pedair blynedd yn y rhan fwyaf o achosion.  Weithiau, pan fydd ysgol mewn ardal a wasanaethir gan fwy nag un cyngor cymuned, efallai y byddant yn penderfynu rhannu cyfnod y swydd gan rannu'r cyfnod o bedair blynedd rhwng cynrychiolwyr cynghorau cymuned gwahanol. Mae disgybl-lywodraethwyr cysylltiol ar gyrff llywodraethu ysgolion uwchradd yn derbyn y swydd am flwyddyn.  Os oes gan unrhyw lywodraethwr ddiddordeb mewn ymgymryd a chyfnod pedair blynedd arall, gall gyflwyno'i hun i'w ail-benodi/ail-ethol.

A allaf gael fy nhalu am fod yn llywodraethwr?

Na, mae'n swydd wirfoddol.

A yw cofnodion cyfarfod corff llywodraethu'n gyfrinachol?

Na, maent yn ddogfennau cyhoeddus oni bai caiff unrhyw is-adran ei chofnodi'n 'Gyfrinachol' a'i bod ar gyfer y llywodraethwyr yn unig.

A all unrhyw un ddod i gyfarfod corff llywodraethu?

Na, ni all unrhyw un ddod i gyfarfod corff llywodraethu heb ganiatâd y corff llywodraethu.

A ddylai clerc gael ei benodi i bob pwyllgor y corff llywodraethu?

Rhaid i bob cyfarfod llawn y corff llywodraethu a'i bwyllgorau gael eu cofnodi.  Nid yw'n angenrheidiol i glercod i'r llywodraethwyr ddod i bob cyfarfod pwyllgor ond yn yr achos hwn, rhaid i un aelod o'r pwyllgor gymryd y cyfrifoldeb hwn.  Rhaid i'r clerc i'r llywodraethwyr gofnodi pob cyfarfod y corff llywodraethu llawn a'r pwyllgorau statudol.

A all llywodraethwr gymryd amser o'r gwaith oherwydd ei fod yn llywodraethwr?

Derbynnir mewn deddfwriaeth bod gan lywodraethwyr yr hawl i amser rhesymol o'r gwaith ar gyfer eu gwaith fel llywodraethwyr.  Nid oes rhaid i gyflogwyr roi amser o'r gwaith a thâl, fodd bynnag, er bod llawer o sefydliadau'n gwneud hynny.

Sut ydw i'n rhoi eitem ar yr agenda ar gyfer cyfarfod corff llywodraethu yn y dyfodol

Byddai llywodraethwr yn gorfod mynd at y clerc i'r llywodraethwyr neu'r cadeirydd i roi eitem ar yr agenda.

Pa rybudd mae'n rhaid ei roi cyn cyfarfod?

Rhaid rhoi rhybudd ysgrifenedig o leiaf bum niwrnod gwaith llawn cyn cyfarfod.  Mewn sefyllfa eithriadol, efallai bydd y cadeirydd yn penderfynu bod materion sydd angen sylw brys a chaniateir cyfnod byrrach o rybudd.

Beth yw'r cworwm ar gyfer cyfarfodydd cyrff llywodraethu?

Y cworwm ar gyfer cyfarfod corff llywodraethu neu bwyllgor llawn yw hanner yr aelodaeth, ac eithrio unrhyw swyddi gwag wedi'i dalgrynnu i'r rhif cyfan agosaf.  Y cworwm yw 3 ar gyfer pwyllgorau statudol.

A oes rhaid i gyrff llywodraethu lunio adroddiad blynyddol i rieni?

Oes.  Gellir hefyd creu crynodeb a gall rhieni ofyn am gopi o'r adroddiad llawn os ydynt yn dymuno gwneud hynny.

Os yw llywodraethwr wedi colli cyfarfodydd am gyfnod parhaus o chwe mis, er bod ymddiheuriadau wedi'u hanfon at y clerc ymlaen llaw bob tro, a allai gael ei wahardd?

Dim ond os nad oedd ei ymddiheuriadau wedi'u derbyn gan y corff llywodraethu a bod y ffaith hon wedi'i chofnodi.

Sut caiff llywodraethwyr eu penodi/hethol?

  • Penodir llywodraethwyr AALl gan aelodau etholedig (cynghorwyr) Dinas a Sir Abertawe.
  • Caiff rhiant-lywodraethwyr eu hethol gan rieni'r ysgol dan sylw.
  • Caiff athro-lywodraethwyr a staff-lywodraethwyr eu hethol gan staff addysgu a staff nad ydynt yn addysgu yn ôl trefn yr ysgol dan sylw.
  • Caiff llywodraethwyr cymunedol eu cyfethol i'r corff llywodraethu gan y llywodraethwyr eu hunain.
  • Caiff llywodraethwyr cymunedol ychwanegol eu henwebu gan y cyngor cymuned (lle bo'n briodol).
  • Caiff llywodraethwyr sefydlu (ysgolion gwirfoddol a gynorthwyir yn unig) eu penodi (yn aml gan yr eglwys addas) i sicrhau bod yr ysgol yn cadw ei chymeriad crefyddol.
Wedi'i bweru gan GOSS iCM