Toglo gwelededd dewislen symudol

Budd-daliadau eraill

Rhagor o wybodaeth am fudd-daliadau lles statudol i bobl mewn gwahanol sefyllfaoedd.

Os nad ydych yn siŵr a ydych chi'n gymwys ar gyfer unrhyw fudd-daliadau gallwch ddefnyddio cyfrifiannell budd-daliadau annibynnol i wirio.

Gwiriwch pa fudd-daliadau y gallwch eu hawlio o bosib trwy ddefnyddio cyfrifiannell budd-daliadau

Gellir talu budd-daliadau prawf modd i bobl yn dibynnu ar lefel eu cynilion neu eu hincwm a gellir eu talu os ydynt yn gweithio neu beidio. Mae budd-daliadau eraill ar gael yn seiliedig ar eich amgylchiadau fel bod yn anabl neu'n ofalwr.

Ar gyfer y rhan fwyaf o'r budd-daliadau hyn bydd angen i chi wneud hawliad drwy'r Adran Gwaith a Phensiynau yn hytrach na'r cyngor. Darperir gwybodaeth am sut i hawlio ar gyfer pob budd-dal.

Budd-daliadau i bobl oedran gweithio

Budd-daliadau i bobl sy'n sâl neu'n anabl

Budd-daliadau i deuluoedd â phlant

Budd-daliadau i bobl dros oedran pensiwn y wladwriaeth

Budd-daliadau a rhieni maeth

 

Budd-daliadau i bobl oedran gweithio

Ystyrir eich bod yn oedran gweithio os ydych yn 16 oed neu'n hŷn ac yn iau nag oedran pensiwn y wladwriaeth. Os ydych yn 16 neu'n 17 oed mae'r rheolau ar gyfer budd-daliadau yn gymhleth a dylech ofyn am gyngor annibynnol ar unrhyw fudd-daliadau y gallech eu hawlio. Gall hawlwyr oed gweithio gael eu rhoi mewn un o dri grŵp:

  • hawlwyr nad ydynt yn barod i weithio ar hyn o bryd neu nad ydynt yn gallu gweithio ar hyn o bryd, a allai fod oherwydd salwch neu gyfrifoldebau gofalu
  • hawlwyr yr ystyrir eu bod yn barod i weithio
  • hawlwyr sydd eisoes mewn gwaith.

Mae prif fudd-daliadau oedran gweithio'n cynnwys:

  • Cymhorthdal Incwm
  • Lwfans Cyflogaeth a Chymorth
  • Lwfans Ceisio Gwaith
  • Credydau Treth Gwaith
  • Credydau Treth Plant
  • Budd-dal Tai
  • Gostyngiad Treth y Cyngor
  • Credyd Cynhwysol
  • Taliad Annibyniaeth Personol (PIP)

 

Budd-daliadau i bobl sy'n sâl neu'n anabl

Taliad Annibyniaeth Personol (PIP)

Os ydych rhwng 16 oed ac oedran pensiwn y wladwriaeth ac mae angen help arnoch gyda chostau ychwanegol anabledd neu gyflyrau iechyd hirdymor, efallai y gallwch hawlio Taliad Annibyniaeth Personol. Nid yw PIP yn drethadwy ac nid yw'n destun prawf modd (ni waeth faint o incwm neu gynilion eraill sydd gennych). Mae'n cael ei dalu ar ben budd-daliadau eraill a gellir ei dalu os ydych yn gweithio ai peidio. Byddwch yn cael eich asesu ar anawsterau bywyd bob dydd a symudedd.

Os hoffech gael help i lenwi'r ffurflen PIP ac mae gennych weithiwr cymdeithasol neu weithiwr cymorth, efallai y byddant yn gallu eich helpu. Gallech hefyd ofyn i asiantaeth anabledd neu gymorth iechyd meddwl leol. Mae rhestr o sefydliadau a all helpu ar gael ar ein tudalen Dod o hyd i gyngor a chefnogaeth ar gyfer budd-daliadau.

Mae gan wefan Cyngor ar Bopeth hefyd arweiniad manwl i'ch helpu i lenwi'ch ffurflen hawlio PIP.

Lwfans Byw i'r Anabl i blant (LBA)

Efallai y gallwch hawlio LBA os yw eich plentyn dan 16 oed ac:

  • mae angen mwy o ofal, sylw neu oruchwyliaeth arno na phlentyn o'r un oedran nad oes ganddo anabledd neu gyflwr iechyd, neu
  • os yw'n ei chael hi'n anodd cerdded neu fynd o gwmpas yn yr awyr agored mewn mannau anghyfarwydd.

Nid yw LBA yn drethadwy ac nid yw'n destun prawf modd felly does dim ots faint o incwm neu gynilion eraill sydd gennych.

Os hoffech gael help i lenwi'r ffurflen Lwfans Byw i'r Anabl ac mae gennych weithiwr cymdeithasol neu weithiwr cymorth, efallai y byddant yn gallu eich helpu. Gallech hefyd ofyn i asiantaeth anabledd neu gymorth iechyd meddwl leol. Mae rhestr o sefydliadau a allai helpu ar gael ar ein tudalen Dod o hyd i gyngor a chefnogaeth ar gyfer budd-daliadau.

Mae gan wefan Cyngor ar Bopeth hefyd arweiniad manwl i'ch helpu i lenwi'ch ffurflen hawlio Lwfans Byw i'r Anabl.

Lwfans Cyflogaeth a Chymorth (ESA)

Efallai y byddwch yn gallu cael Lwfans Cyflogaeth a Chymorth (ESA) os ydych yn ei chael hi'n anodd gweithio oherwydd eich bod yn sâl neu'n anabl. Gelwir hyn yn 'allu cyfyngedig i weithio'. Ar ôl i chi wneud hawliad ar gyfer ESA, anfonir ffurflen ESA50 atoch sy'n gofyn i chi am ragor o fanylion am sut mae salwch yn effeithio ar eich bywyd dyddiol.

Fel arfer, gofynnir i chi fynd i asesiad meddygol yn unig. Awgrymir i chi fynd â rhywun gyda chi i sicrhau eich bod yn rhoi cyfrif llawn o'ch salwch/anabledd a sut mae'n effeithio arnoch. Os nad ydych yn mynd i'r asesiad hwn heb roi rheswm da i'r gwasanaethau meddygol, cewch eich dyfarnu'n ffit i weithio.

Os hoffech gael help i lenwi'r ffurflen ESA neu ESA50 ac mae gennych weithiwr cymdeithasol neu weithiwr cymorth, efallai y byddant yn gallu eich helpu. Gallech hefyd ofyn i asiantaeth anabledd neu gymorth iechyd meddwl leol. Mae rhestr o sefydliadau a all helpu ar gael ar ein tudalen Dod o hyd i gyngor a chefnogaeth ar gyfer budd-daliadau.

Mae gan wefan Cyngor ar Bopeth hefyd arweiniad manwl i'ch helpu i lenwi'ch ffurflen hawlio ESA.

 

Budd-daliadau i deuluoedd â phlant

Mae gwahanol fathau o fudd-daliadau, lwfansau a grantiau ar gael i chi os oes gennych blant neu os ydych ar fin cael neu fabwysiadu plentyn. Mae llawer o'r rhain yn dibynnu ar eich amgylchiadau felly rydym yn argymell eich bod yn cael cyngor annibynnol os nad ydych yn siŵr beth y gallwch ei hawlio. Mae gan wefan Gov.uk lawer o wybodaeth ddefnyddiol am y budd-daliadau sydd ar gael i deuluoedd

Tâl a lwfans mamolaeth

Os ydych yn feichiog ac mewn cyflogaeth yna dylech fod â hawl i absenoldeb a thâl mamolaeth statudol. I fod yn gymwys mae'n rhaid i chi fod yn ennill o leiaf £120 yr wythnos, wedi gweithio i'r busnes am 26 wythnos ac wedi rhoi'r rhybudd cywir i'ch cyflogwr. Siaradwch â'ch cyflogwr a gwnewch yn siŵr eich bod wedi rhoi'r rhybudd cywir o'ch beichiogrwydd. 

Mae rhai swyddi yn rhoi tâl mamolaeth cytundebol i chi fel budd o weithio yno. Mae'r hyn a gewch yn dibynnu ar eich cyflogwr, ond ni ddylech fyth fod yn waeth eich byd na phe baech yn derbyn tâl mamolaeth statudol yn unig. Gwiriwch eich contract cyflogaeth a pholisi mamolaeth y busnes rydych yn gweithio iddo.

Os nad ydych yn gymwys i gael tâl mamolaeth statudol, efallai y gallwch hawlio lwfans mamolaeth. Rhaid i'ch cyflogwr egluro pam nad ydych yn gymwys i gael y tâl mamolaeth statudol.

Gallwch ddod o hyd i ragor o wybodaeth am dâl a lwfans mamolaeth ar wefan Cyngor ar Bopeth.

Mabwysiadu

Os ydych yn mabwysiadu plentyn drwy asiantaeth fabwysiadu yna efallai y bydd gennych hawl i absenoldeb a thâl mabwysiadu. Dylech siarad â'ch cyflogwr am bolisi mabwysiadu'r busnes. Efallai y byddwch hefyd yn gymwys i gael tâl mabwysiadu statudol. 

Mae gan wefan Cyngor ar Bopeth wybodaeth am absenoldeb a thâl mabwysiadu.

Budd-dal Plant

Os yw eich plentyn dan 16 oed, neu rhwng 16 ac 20 oed ac yn dal i fod mewn addysg neu hyfforddiant, a'ch bod yn gyfrifol amdano, dylech allu hawlio Budd-dal Plant. Fe'i telir bob 4 wythnos ac nid oes terfyn ar faint o blant y gallwch wneud cais amdanynt. Bydd y swm a gewch yn dibynnu ar y swm rydych chi a'ch partner yn ei ennill a faint o blant sydd gennych. 

Os hoffech gael help i lenwi'r ffurflen Budd-dal Plant ac mae gennych weithiwr cymdeithasol neu weithiwr cymorth, efallai y byddant yn gallu eich helpu. Gallech hefyd ofyn i asiantaeth gymorth leol. Mae rhestr o sefydliadau a all helpu ar gael ar ein tudalen Dod o hyd i gyngor a chefnogaeth ar gyfer budd-daliadau.

Mae gan wefan Cyngor ar Bopeth lawer o wybodaeth ar sut i hawlio Budd-dal Plant.

Budd-daliadau a grantiau plant a theuluoedd eraill

Mae yna fudd-daliadau a grantiau eraill y gallech fod yn gymwys ar eu cyfer os oes gennych blant. Os yw eich plant yn iau nag oedran ysgol, efallai y gallwch gael help gyda chostau gofal plant. Os yw eich plant o oedran ysgol, efallai y gallwch hawlio prydau ysgol am ddim a grantiau gwisg ysgol yn ogystal â chostau gofal plant y tu allan i oriau ysgol. Mae manylion llawer o'r budd-daliadau hyn a chymorth ariannol i deuluoedd ar gael ar wefan Gov.uk. Os nad ydych yn siŵr am yr hyn y gallwch ei hawlio, siaradwch ag ymgynghorydd annibynnol. Mae llawer o sefydliadau a all helpu. Mae gan Cyngor ar Bopeth hefyd arweiniad manwl ar fudd-daliadau ar eu gwefan.

 

Budd-daliadau i bobl dros oedran pensiwn y wladwriaeth

Lwfans Gweini

Os ydych dros oedran pensiwn y wladwriaeth ac mae gennych anabledd neu salwch sy'n ei gwneud yn anodd i chi ofalu amdanoch eich hun, efallai y gallwch hawlio Lwfans Gweini. Nid ar gyfer pobl ag anabledd neu salwch corfforol yn unig y mae'r budd-dal hwn. Gall helpu gyda chostau ychwanegol os oes gennych anabledd sy'n ddigon difrifol bod angen rhywun arnoch i helpu i ofalu amdanoch.

Os hoffech gael help i lenwi'r ffurflen Lwfans Gweini ac mae gennych weithiwr cymdeithasol neu weithiwr cymorth, efallai y byddant yn gallu eich helpu. Gallech hefyd ofyn i asiantaeth anabledd neu gymorth iechyd meddwl leol. Mae rhestr o sefydliadau a all helpu ar gael ar ein tudalen Dod o hyd i gyngor a chefnogaeth ar gyfer budd-daliadau.

Mae gan wefan Cyngor ar Bopeth hefyd arweiniad manwl i'ch helpu i lenwi'ch ffurflen hawlio Lwfans Gweini.

 

Budd-daliadau a Gofalwyr Maeth

Nid yw'r system budd-daliadau'n ystyried bod plant maeth (h.y. plant sy'n 'derbyn gofal' gan yr awdurdod lleol) yn blant 'dibynnol' yn nheulu'r gofalwr maeth. Mae hyn yn golygu na all gofalwyr maeth hawlio Budd-dal Plant, Credyd Treth Plant, ychwanegiadau plant o fewn Budd-dal Tai a Gostyngiad Treth y Cyngor, neu elfennau plant Credyd Cynhwysol ar gyfer unrhyw blant sy'n derbyn gofal. Fodd bynnag, dylech dderbyn lwfans maethu gan yr awdurdod lleol perthnasol. Anwybyddir unrhyw lwfansau maethu a gewch fel incwm wrth gyfrifo'r hawl i fudd-daliadau eraill rydych yn eu hawlio.

Os oes gennych orchymyn gwarcheidwaeth arbennig neu orchymyn trefniant plentyn, nid yw'r plant yn blant sy'n derbyn gofal oherwydd bod gennych chi gyfrifoldeb rhieni. Mae hyn yn golygu bod y plant yn cael eu hystyried yn blant dibynnol a gallwch hawlio Budd-dal Plant, Credyd Treth Plant, ychwanegiadau plant o fewn Budd-dal Tai a Gostyngiad Treth y Cyngor, neu'r elfennau plant mewn Credyd Cynhwysol. Efallai y byddwch yn gallu cael Lwfans Gwarcheidwad, os felly, yn y rhan fwyaf o achosion caiff ei ddiystyru fel incwm at ddibenion budd-daliadau prawf modd. Os ydych yn derbyn budd-daliadau, gall hyn effeithio ar y swm y mae'r awdurdod lleol yn penderfynu ei dalu i chi.

Pan fydd y person ifanc yn cyrraedd 16 oed, efallai bydd ganddo hawl i'w fudd-daliadau ei hun - byddai unrhyw hawliad yn effeithio ar eich hawl chi i'r budd-daliadau rydych yn eu hawlio ar eu cyfer (er ni ddylai hyn effeithio ar eich Lwfans Maeth).

Costau Tai

Mae'r dreth ystafell wely'n berthnasol i dai cymdeithasol (y cyngor neu gymdeithas tai) ac mae'r Lwfans Tai Lleol yn berthnasol i'r rheini sy'n byw mewn eiddo a rentir yn breifat. Yn y ddau achos, penderfynir ar nifer yr ystafelloedd gwely y mae eu hangen arnoch, a defnyddir y rhif hwn i gyfrifo faint o Fudd-dal Tai y telir i chi neu faint o'r Elfen Costau Tai y byddwch yn ei derbyn mewn Credyd Cynhwysol. Dan y cynllun hwn, darperir ystafell wely ychwanegol i rieni maeth ni waeth faint o blant maent yn eu maethu na pherthynas y plant â'i gilydd. Mae'n bosib y bydd gennych dri phlentyn maeth ond yn cael help yn unig ar gyfer un ystafell wely.

Os oes diffyg rhwng eich rhent a'r swm a ddyfernir yn eich Budd-dal Tai neu'ch Credyd Cynhwysol, dylech wneud cais am Daliad Tai Dewisol (TTD). Bydd rhaid i chi ddangos incwm a gwariant i egluro pam na allwch dalu'r diffyg, ac ystyrir eich lwfans maethu fel incwm pan gaiff y TTD ei ystyried.

Anabledd a Budd-daliadau Gofalwr

Os yw eich plentyn maeth dan 16 oed ac y mae ganddo salwch neu anabledd, efallai bydd yn bodloni'r amodau ar gyfer Lwfans Byw i'r Anabl (LBA). Gallwch wneud cais am LBA ar gyfer y plentyn, ac fe'i telir i chi, ond oherwydd bod y budd-dal hwn ar gyfer y plentyn neu'r person ifanc, os yw'r plentyn yn symud o'ch gofal chi, aiff y budd-dal gydag ef (cofiwch bydd angen i chi hysbysu'r AGPh am newid fel hwn).

Os yw'r person ifanc dros 16 oed, efallai bydd yn bodloni'r amodau ar gyfer Taliad Annibyniaeth Personol. Gwneir y cais gan berson ifanc, ac fe'i telir iddo, oni bai fod ganddo benodai.

Os dyfernir cyfradd ganol neu uwch yr elfen ofal ar gyfer LBA i chi neu elfen byw dyddiol PIP, efallai y gallwch hawlio Lwfans Gofalwr (LG) os ydych yn bodloni'r amodau. Ni ddylai hyn effeithio ar eich Lwfans Maethu.